Ko- habitacja z poznańską szkołą usług

I taką pozytywną ocenę teorii SENT Doktorant odnosi do teorii rozwijanej w poznańskiej uczelni AE/UEP, wskazując na pojawiającą się ich zbieżność. Jej Za Jej potwierdzenie służy przyjęta w dysertacji definicja usługi (autorstwa piszącego te słowa), w której wyraźnie podkreśla się, że usługa jest wydarzeniem wzbogacającym osobę usługobiorcy.

Przyznać wypada, że Doktorant, równie wnikliwie jak filozoficzne oeuvre J. Tischnera, przestudiował teorię rozwijaną w poznańskiej uczelni i przedstawił jej poprawną interpretację. Niestety, z jednym ważnym wyjątkiem. Jest nim końcowy wniosek zamykający fragment odnoszący się do SENT – psychologicznej teorii usług. Expresis verbis konkluzja przybiera następująca postać: zgodnie z tą teorią, sukcesywne zaspakajanie ośmiu potrzeb prowadzi finalnie do zaspokojenia meta – potrzeby, będącej „poczuciem własnej wartości”. Zatem – efekt jest jednoznacznie pozytywny.

Po tym stwierdzeniu (jako przesłance), pojawia się wniosek, iż psychologiczna teoria usług jest tożsama z osadzoną na fenomenologicznych podstawach teorią usług, rozwijaną przez piszącego te słowa. Nie akceptuję tego wniosku, nie dlatego, iżbym kwestionował trafność stwierdzenia że „usługa jest wydarzeniem wzbogacającym osobę”, równie daleki jestem od zamiaru zanegowania sądu, iż poprzez uczestnictwo w świadczeniu usługi człowiek może „potwierdzić swoją własną wartość, utwierdzić się w tej wartości i tym samym wzbogacić swoje człowieczeństwo”. Moje zastrzeżenie wynika stąd, iż w teorii SENT samo/ocena, samo/wartościowanie – zasadniczo związane zostało z modelem de/prywacyjnym człowieka, co wywołuje wyraźną, bo podwójną implikację, skutkującą rozziewem między obu teoriami. Biorąc pod uwagę relacyjny paradygmat teorii usług, psychologiczna, alternatywna teorii usług jest nie do przyjęcia z dwu powodów:

• akceptacja samo/afirmacji prowadzi w efekcie do ukształtowania narcystycznej osobowości (osobliwości naszych czasów). NB osoba – osobowość – samoświadome jestestwo ujawnia bardziej skompilowaną złożoność niż ta uwzględniana przez psychologów społecznych.
• imperatyw zaspokajania potrzeb nieuchronnie skutkuje powstaniem osobowości zewnątrz-sterowalnej
• będące w powszechnym użyciu komunikatory – najbardziej skuteczne narzędzia high – tech, wprost idealnie dostosowały się do tej sytuacji i wiodą prym kształtowaniu narcystycznego modelu psychologicznego.

Ergo: nie na psychologicznych podstawach fundowana jest teoria usług.

Kazimierz Rogoziński